<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
  <title>DSpace Community:</title>
  <link rel="alternate" href="http://hdl.handle.net/20.500.11960/2337" />
  <subtitle />
  <id>http://hdl.handle.net/20.500.11960/2337</id>
  <updated>2026-09-20T14:50:41Z</updated>
  <dc:date>2026-09-20T14:50:41Z</dc:date>
  <entry>
    <title>O conhecimento da Biodiversidade local por alunos do 1.º ano de escolaridade : o caso da rã verde como espécie autóctone</title>
    <link rel="alternate" href="http://hdl.handle.net/20.500.11960/5059" />
    <author>
      <name>Rocha, Ana Alice Amorim Gonçalves da</name>
    </author>
    <id>http://hdl.handle.net/20.500.11960/5059</id>
    <updated>2026-09-11T11:51:13Z</updated>
    <published>2026-04-10T00:00:00Z</published>
    <summary type="text">Title: O conhecimento da Biodiversidade local por alunos do 1.º ano de escolaridade : o caso da rã verde como espécie autóctone
Authors: Rocha, Ana Alice Amorim Gonçalves da
Abstract: O presente relatório foi desenvolvido no âmbito da unidade curricular de Prática&#xD;
de Ensino Supervisionada (PES), inserida no Mestrado em Educação Pré-escolar e Ensino&#xD;
do 1.º Ciclo do Ensino Básico na Escola Superior de Educação de Viana do Castelo.&#xD;
Encontra-se dividido em três partes, na primeira, realiza-se a caracterização dos&#xD;
contextos educativos onde se realizaram as intervenções; na segunda parte, apresentase&#xD;
o estudo realizado no contexto de 1.º Ciclo do Ensino Básico; e, na terceira parte,&#xD;
apresenta-se uma reflexão final global da Prática de Ensino Supervisionada.&#xD;
O estudo presente neste relatório, mais especificamente apresentado na&#xD;
segunda parte, visa contribuir para aumentar os conhecimentos dos alunos sobre a&#xD;
biodiversidade local, mais especificamente, sobre a rã verde. Neste sentido, foram&#xD;
formulados três objetivos específicos, de modo a orientar o estudo a ser realizado: I.&#xD;
Aferir os conhecimentos iniciais dos alunos sobre a rã verde, mais especificamente, o&#xD;
desenvolvimento embrionário, a locomoção, o revestimento, o habitat e a alimentação;&#xD;
II. Aferir a evolução dos conhecimentos dos alunos após a implementação de atividades&#xD;
que promovam o conhecimento dos alunos sobre a rã verde; III. Analisar a pertinência&#xD;
das atividades implementadas na promoção da aprendizagem dos conhecimentos sobre&#xD;
a rã verde.&#xD;
Para dar resposta aos objetivos, foi criado e implementado, pela investigadora,&#xD;
um conjunto de atividades pedagógicas com um grupo de alunos do 1.º ano de&#xD;
escolaridade. A metodologia de investigação adotada foi de natureza mista, recorrendo&#xD;
à articulação entre métodos qualitativos e quantitativos, com um design de estudo de&#xD;
caso. Os dados foram recolhidos através de inquérito por entrevista e por questionário,&#xD;
observação, registos audiovisuais e registos dos alunos. O estudo revelou que os alunos,&#xD;
inicialmente, tinham poucos conhecimentos sobre a rã verde, mas, ao longo da&#xD;
investigação, demonstraram um claro progresso. As atividades desenvolvidas ampliaram&#xD;
o vocabulário científico e ajudaram a corrigir conceções incorretas sobre este animal. No&#xD;
final, verificou-se uma evolução notória na compreensão dos alunos sobre a rã verde.; Abstract&#xD;
This report was developed as part of the Supervised Teaching Practice (PES)&#xD;
course, included in the Master's Degree in Preschool Education and Primary Education&#xD;
at the School of Education of Viana do Castelo. It is divided into three parts. The first part&#xD;
characterizes the educational contexts where the interventions took place; the second&#xD;
part presents the study carried out in the context of the 1st Cycle of Basic Education; and&#xD;
the third part presents a final overall reflection on Supervised Teaching Practice.&#xD;
The study presented in this report, more specifically in the second part, aims to&#xD;
contribute to increasing students' knowledge of local biodiversity, more specifically, the&#xD;
green frog. To this end, three specific objectives were formulated to guide the study: I.&#xD;
Assess students' initial knowledge of the green frog, specifically its embryonic&#xD;
development, locomotion, skin, habitat, and diet; II. Assess the evolution of students'&#xD;
knowledge after implementing activities that promote their knowledge of the green&#xD;
frog; III. Analyze the relevance of the activities implemented in promoting the learning&#xD;
of knowledge about the green frog.&#xD;
To meet the objectives, the researcher created and implemented a set of&#xD;
educational activities with a group of first-grade students. The research methodology&#xD;
adopted was mixed in nature, using a combination of qualitative and quantitative&#xD;
methods, with a case study design. Data were collected through interviews and&#xD;
questionnaires, observation, audiovisual recordings, and student records. The study&#xD;
revealed that the students initially had little knowledge about the green frog, but&#xD;
throughout the research, they demonstrated clear progress. The activities developed&#xD;
expanded their scientific vocabulary and helped to correct misconceptions about this&#xD;
animal. In the end, there was a noticeable improvement in the students' understanding&#xD;
of the green frog.
Description: Relatório Final de Prática de Ensino Supervisionada do Mestrado em Educação Pré-escolar e Ensino do 1.º Ciclo do Ensino Básico apresentado na Escola Superior de Educação do Instituto Politécnico de Viana do Castelo</summary>
    <dc:date>2026-04-10T00:00:00Z</dc:date>
  </entry>
  <entry>
    <title>Educação Artística na Guiné-Bissau : desafios e oportunidades</title>
    <link rel="alternate" href="http://hdl.handle.net/20.500.11960/5050" />
    <author>
      <name>Tchuda, Babadi Joaquim</name>
    </author>
    <id>http://hdl.handle.net/20.500.11960/5050</id>
    <updated>2026-08-31T11:02:08Z</updated>
    <published>2026-07-21T00:00:00Z</published>
    <summary type="text">Title: Educação Artística na Guiné-Bissau : desafios e oportunidades
Authors: Tchuda, Babadi Joaquim
Abstract: Esta dissertação investiga o papel da educação artística no sistema educativo da Guiné-Bissau, analisando a sua presença (ou ausência) nos documentos oficiais, nas práticas escolares e na relação com a cultura local. A investigação adota uma abordagem qualitativa de estudo de caso, recolhendo dados através de questionários aplicados a 60 alunos, 10 professores, 5 diretores escolares e 2 representantes do Ministério da Educação.&#xD;
Os resultados revelam um paradoxo fundamental: existe reconhecimento unânime do valor da educação artística por todos os atores do sistema educativo, que identificam benefícios no desenvolvimento criativo, expressivo, emocional e cultural dos alunos. Contudo, este reconhecimento discursivo contrasta fortemente com a marginalização prática das artes no currículo e nas escolas, caracterizada por escassez crítica de professores especializados, materiais e infraestruturas adequadas, ausência de tempo curricular garantido e falta de orientações pedagógicas claras.&#xD;
A investigação identifica cinco padrões transversais: (i) consenso sobre o valor versus marginalização na prática; (ii) convergência na identificação de obstáculos estruturais; (iii) forte desejo de valorização das artes tradicionais guineenses; (iv) consciência da necessidade urgente de formação de professores; e (v) defesa da articulação entre o Ministério da Educação e o Ministério da Cultura.&#xD;
A dissertação demonstra que a marginalização das artes não resulta de falta de consciência do seu valor, mas de constrangimentos sistémicos e escolhas políticas que privilegiam outras áreas curriculares. Os alunos manifestam interesse robusto pelas artes e participam em atividades culturais nas suas comunidades, revelando capital cultural não reconhecido pela escola. Os professores reconhecem as suas limitações formativas e expressam desejo de desenvolvimento profissional. Os diretores identificam a formação docente e os recursos materiais como prioridades essenciais.&#xD;
A investigação contribui para o campo da educação artística ao oferecer o primeiro diagnóstico sistemático desta área na Guiné-Bissau, aplicar criticamente teorias desenvolvidas em contextos ocidentais a um contexto africano específico, demonstrar viabilidade metodológica em contextos de recursos limitados e produzir evidências que fundamentam a educação artística para políticas públicas. A educação artística não é luxo nem complemento dispensável, mas dimensão fundamental da formação humana, constituindo direito das crianças e jovens guineenses e componente essencial de uma educação verdadeiramente integral, inclusiva e culturalmente enraizada.; Abstract&#xD;
This dissertation investigates the role of arts education in Guinea-Bissau's educational system, analyzing its presence (or absence) in official documents, school practices, and relationship with local culture. The research adopts a qualitative case study approach, collecting data through questionnaires administered to 60 students, 10 teachers, 5 school directors, and 2 representative from the Ministry of Education.&#xD;
The findings reveal a fundamental paradox: there is unanimous recognition of arts education's value among all educational stakeholders, who identify benefits in students' creative, expressive, emotional, and cultural development. However, this discursive recognition strongly contrasts with the practical marginalization of arts in curriculum and schools, characterized by critical shortage of specialized teachers, materials and adequate infrastructure, absence of guaranteed curricular time, and lack of clear pedagogical guidelines.&#xD;
The research identifies five cross-cutting patterns: (i) consensus on value versus practical marginalization; (ii) convergence in identifying structural obstacles; (iii) strong desire to valorize Guinean traditional arts; (iv) awareness of urgent need for teacher training; and (v) advocacy for articulation between the Ministry of Education and Ministry of Culture.&#xD;
The thesis demonstrates that arts marginalization does not result from lack of awareness of its value, but from systemic constraints and political choices that privilege other curricular areas. Students manifest robust interest in arts and participate in cultural activities in their communities, revealing cultural capital unrecognized by schools. Teachers acknowledge their training limitations and express desire for professional development. Directors identify teacher training and material resources as essential priorities.&#xD;
The research contributes to the field of arts education by offering the first systematic diagnosis of this area in Guinea-Bissau, critically applying theories developed in Western contexts to a specific African context, demonstrating methodological viability in resource-limited contexts, and producing evidence that supports advocacy for public policies. Arts education is not a luxury nor dispensable complement, but a fundamental dimension of human formation, constituting a right of Guinean children and youth and an essential component of truly integral, inclusive, and culturally rooted education.; Resumu&#xD;
Es disertason investiga papel di edukason artistika na sistema edukativo di Guiné-Bissau, i analisa si presensa (ou ausencia) na dukumentus oficiais, na pratikas skolaris i na relason ku kultura lokal. Investigason kudji um mudelu di abordagem kualitativa di studu di kasu, i rukudji dadus atravez di kistionarius ku aplikadu pa 60 alunus, 10 pursoris, 5 diretoris di skolas i 2 reprisentanti di Ministeriu di Edukason.&#xD;
Rusultadus rebelanu un contradison fundamental: tudu atoris rekunhisi balur di edukason artistika pa sistema edukativo, e identifika benificius na disenvolvimentu kriativu, expresivu, emocional i kultural di alunus. Ma, e recunhicimentu i so na boka, pabia na pratika artis kontinua marginalizadu na Kurikulu i na skolas, caraterizadu pa scasez kritika di pursoris specializadus, materiais i infraestruturas adekuadu, ausencia di tempu Kurikular garantidu i falta di orientason pedagogikas klaru.&#xD;
Investigason identifika cinko padrons transversal: (i) konsenso sobri balur versus marginalizason na pratika; (ii) konvergencia na identifikason di obustakulus struturais; (iii) forti disidju di balorisa artis tradicionais guiniensis; (iv) konsciencia di necesidadi urgenti de formason di pursoris; i (v) difesa di artikulason entri Ministeriu di Edukação ku Ministério di Kultura.&#xD;
E disertason monstranu di kuma marginalizason di artis ka resulta di falta di konsciencia di si balur, ma di konstrangimentus sistemikus i skolhas pulitikas ki privilegia outrus arias Kurrikularis. Alunus manifesta forti interesis pa artis i e ta participa na atividadis kulturais na se kumunidadis, i e mostra kunhecimentus kultural ki skola ka rekunheci. Pursoris rekunhesi se limitason formativa i e spresa disidju di disenvolvimentu profisional. Diretoris identifika formason docenti i recursus materiais suma prioridadis esenciais.&#xD;
E investigason kontribi pa kampu di edukason artistika pabia i tisinu purmeru diagnostiko sistematiku des aria na Guiné-Bissau, i aplika ku rigor i atenson tiorias disenvolvidus na kontestu ocidental na no kontextu afrikanu specifiko, i monstra viabilidadi metodologika na un kontestu n’de ku rekursus i limitadu, i pruduzi tambi evidencias ki ta fundamenta edukason artistika pa pulitikas publikas. Edukason artistika i ka luxo nin i ka komplimentu dispensavel, ma i dimenson fundamental na formason humana, i konstitui diritu pa tudu kriansas i jovens guiniensis, tambi i kompunenti esencial na edukason verdadeiramenti integral, inclusiva i kulturalmenti enraizadu.
Description: Dissertação de Mestrado em Educação Artística apresentada na Escola Superior de Educação do Instituto Politécnico de Viana do Castelo</summary>
    <dc:date>2026-07-21T00:00:00Z</dc:date>
  </entry>
  <entry>
    <title>Pensamento algébrico : Aprender com tarefas de padrões em contextos figurativos</title>
    <link rel="alternate" href="http://hdl.handle.net/20.500.11960/5048" />
    <author>
      <name>Vale, Isabel</name>
    </author>
    <author>
      <name>Barbosa, Ana</name>
    </author>
    <author>
      <name>Cunha, Elisabete</name>
    </author>
    <author>
      <name>Rodrigues, Ana Sofia (Ed.)</name>
    </author>
    <id>http://hdl.handle.net/20.500.11960/5048</id>
    <updated>2026-08-31T09:55:38Z</updated>
    <published>2026-01-01T00:00:00Z</published>
    <summary type="text">Title: Pensamento algébrico : Aprender com tarefas de padrões em contextos figurativos
Authors: Vale, Isabel; Barbosa, Ana; Cunha, Elisabete; Rodrigues, Ana Sofia (Ed.)
Abstract: Da introdução. "Neste ebook apresentam-se tarefas baseadas na exploração de padrões através&#xD;
de múltiplas resoluções e representações onde se privilegiam contextos visuais/&#xD;
figurativos. Desta exploração de padrões emerge a generalização, que é uma das&#xD;
componentes mais importantes do conhecimento matemático, e que é a base do&#xD;
pensamento algébrico."</summary>
    <dc:date>2026-01-01T00:00:00Z</dc:date>
  </entry>
  <entry>
    <title>Engineering design as a framework for developing pre-service teachers' TPACK in digital making environments</title>
    <link rel="alternate" href="http://hdl.handle.net/20.500.11960/5047" />
    <author>
      <name>Barbosa, Ana</name>
    </author>
    <author>
      <name>Vale, Isabel</name>
    </author>
    <id>http://hdl.handle.net/20.500.11960/5047</id>
    <updated>2026-08-28T10:44:42Z</updated>
    <published>2026-08-01T00:00:00Z</published>
    <summary type="text">Title: Engineering design as a framework for developing pre-service teachers' TPACK in digital making environments
Authors: Barbosa, Ana; Vale, Isabel
Abstract: The integration of digital making technologies and engineering design (ED) in teacher&#xD;
education has created new opportunities to support the professional knowledge required for teaching&#xD;
in technology-rich environments. Within this context, the TPACK framework provides a valuable&#xD;
lens for understanding how content, pedagogy, and technology are dynamically integrated in practice.&#xD;
However, less is known about how these domains of knowledge are enacted and interconnected&#xD;
throughout iterative design processes. This study explored how the ED process supports the&#xD;
development and integration of pre-service teachers‘ TPACK in digital making environments. A&#xD;
qualitative interpretative study was conducted with 12 pre-service teachers enrolled in a master‘s&#xD;
program in Mathematics and Science Education at a Portuguese higher education institution.&#xD;
Multiple data sources were collected, including classroom observations, participants‘ reflective&#xD;
journals, sketches, and digital and physical artifacts produced using Tinkercad and 3D printing. The&#xD;
findings indicate that the ED process used to design mathematical manipulatives created&#xD;
opportunities for participants to mobilize and progressively integrate content, pedagogical, and&#xD;
technological knowledge. Different levels of knowledge integration emerged across the steps of the&#xD;
design cycle, with iterative testing and redesign playing a key role in fostering reflective&#xD;
decision-making and professional learning. Overall, the study highlights the potential of ED and&#xD;
digital making as promising pedagogical frameworks for supporting integrated professional&#xD;
knowledge and fostering innovative practices in teacher education.</summary>
    <dc:date>2026-08-01T00:00:00Z</dc:date>
  </entry>
</feed>

